Τι είναι το franchise και πώς λειτουργεί

Τι είναι το franchise με απλά λόγια

Το franchise είναι ένας τρόπος να ανοίξετε δική σας επιχείρηση χωρίς να ξεκινήσετε από το μηδέν. Παίρνετε έτοιμο ένα όνομα που ο κόσμος ήδη γνωρίζει, μια δοκιμασμένη συνταγή λειτουργίας και την υποστήριξη μιας κεντρικής ομάδας.

Ο νόμιμος ελληνικός όρος είναι δικαιόχρηση. Στην καθημερινή γλώσσα θα το δείτε γραμμένο και ως φρανσάιζ. Όλοι αυτοί οι όροι σημαίνουν το ίδιο πράγμα.

Το κατάστημα ανήκει σε εσάς. Η εταιρεία δεν γίνεται συνέταιρος, ούτε μοιράζεται τον κίνδυνο της επένδυσης. Αυτό που μοιράζεστε είναι το σήμα, η τεχνογνωσία και ένας κοινός τρόπος δουλειάς.

Πώς λειτουργεί: δικαιοπάροχος και δικαιοδόχος

Σε κάθε συνεργασία franchise υπάρχουν δύο μέρη. Ο δικαιοπάροχος (franchisor) είναι η εταιρεία που έχει το σήμα και το επιχειρηματικό μοντέλο. Ο δικαιοδόχος (franchisee) είναι ο επιχειρηματίας που ανοίγει και λειτουργεί το κατάστημα.

Η σχέση τους ορίζεται στη σύμβαση franchise. Εκεί γράφονται τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις κάθε πλευράς, τα τέλη, η διάρκεια και η περιοχή του καταστήματος.

Στην πράξη η πορεία έχει συνήθως αυτά τα βήματα:

1. Γνωριμία με την εταιρεία και ενημέρωση για τους όρους.
2. Επιλογή σημείου και έγκρισή του από τον δικαιοπάροχο.
3. Υπογραφή της σύμβασης.
4. Κατασκευή, εξοπλισμός και εκπαίδευση της ομάδας.
5. Άνοιγμα και συνεχής συνεργασία με την κεντρική ομάδα.

Τι πληρώνει ο δικαιοδόχος

Τα χρήματα σε ένα franchise χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες. Η πρώτη είναι η αρχική επένδυση για το ίδιο το κατάστημα. Η δεύτερη είναι τα τέλη προς τον δικαιοπάροχο.

Η αρχική επένδυση

Περιλαμβάνει τη διαμόρφωση του χώρου, τον εξοπλισμό, τα έπιπλα, την επιγραφή και το πρώτο εμπόρευμα. Συχνά προστίθενται άδειες, εγγύηση μίσθωσης και κεφάλαιο κίνησης για τους πρώτους μήνες.

Τα τέλη προς την εταιρεία

• Τέλος εισόδου: ένα ποσό που πληρώνεται μία φορά, συνήθως με την υπογραφή. Καλύπτει την ένταξη στο δίκτυο, την εκπαίδευση και την αρχική υποστήριξη.
• Royalty: ένα ποσοστό επί των πωλήσεων που πληρώνεται σε τακτική βάση, συνήθως κάθε μήνα. Είναι το αντίτιμο για τη συνεχή χρήση του σήματος και την υποστήριξη.
• Διαφημιστική εισφορά: σε πολλά δίκτυα υπάρχει ξεχωριστό ποσοστό ή ποσό για την κοινή προβολή του σήματος.

Πριν υπογράψετε, ζητήστε να δείτε γραμμένες όλες τις χρεώσεις, εφάπαξ και μηνιαίες. Μάθετε επίσης αν υπάρχουν άλλα κόστη, όπως ταμειακό σύστημα ή ανανέωση της εικόνας του καταστήματος.

Κάθε δίκτυο ορίζει τα δικά του ποσοστά και ποσά. Γι' αυτό συγκρίνετε πάντα το σύνολο των χρεώσεων και όχι μόνο ένα νούμερο.

Παράδειγμα υπολογισμού royalty

Το παράδειγμα που ακολουθεί είναι υποθετικό. Οι αριθμοί υπάρχουν μόνο για να φανεί ο τρόπος υπολογισμού. Δεν είναι στοιχεία της The Bee Bros ούτε πρόβλεψη πωλήσεων.

Ας πούμε ότι ένα κατάστημα κάνει 20.000 € καθαρές πωλήσεις τον μήνα, χωρίς ΦΠΑ. Αν το royalty είναι 5%, ο δικαιοδόχος πληρώνει 1.000 € για εκείνον τον μήνα.

Αν τον επόμενο μήνα οι πωλήσεις πέσουν στις 15.000 €, το royalty γίνεται 750 €. Το ποσοστό ακολουθεί τον τζίρο, άρα σε έναν πιο ήσυχο μήνα πληρώνετε λιγότερα.

Ρωτήστε πάντα πάνω σε ποιο ποσό υπολογίζεται το royalty. Καθαρές πωλήσεις χωρίς ΦΠΑ και πωλήσεις με ΦΠΑ δίνουν διαφορετικό αποτέλεσμα.

Τι παίρνει ο δικαιοδόχος

Τα τέλη έχουν νόημα μόνο αν απέναντί τους υπάρχει ουσιαστική βοήθεια. Σε ένα σοβαρό δίκτυο ο δικαιοδόχος παίρνει τα εξής:

• Σήμα: ένα όνομα που οι πελάτες ήδη γνωρίζουν και εμπιστεύονται.
• Τεχνογνωσία: τον τρόπο που δουλεύει το μοντέλο, από τις συνταγές ως το ταμείο.
• Εγχειρίδιο λειτουργίας: γραπτές διαδικασίες για κάθε κομμάτι της καθημερινής δουλειάς.
• Εκπαίδευση: για εσάς και την ομάδα σας, πριν και μετά το άνοιγμα.
• Προμήθειες: σταθερή ποιότητα προϊόντων, χωρίς να ψάχνετε μόνοι σας προμηθευτές.
• Προβολή: κεντρικές καμπάνιες και υλικό για το κατάστημα.

Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα

Τα πλεονεκτήματα

• Ξεκινάτε με γνωστό όνομα, κάτι που βοηθά από την πρώτη μέρα.
• Το μοντέλο έχει ήδη δοκιμαστεί σε πραγματικά καταστήματα.
• Δεν είστε μόνοι: υπάρχει ομάδα για ερωτήσεις, προβλήματα και ιδέες.
• Συχνά δεν χρειάζεται προηγούμενη εμπειρία στον κλάδο.

Τα μειονεκτήματα

• Έχετε λιγότερη ελευθερία. Το μενού, η εικόνα και οι διαδικασίες είναι κοινές για όλο το δίκτυο.
• Πληρώνετε τέλη για όλη τη διάρκεια της σύμβασης.
• Η φήμη του σήματος επηρεάζεται και από άλλα καταστήματα, όχι μόνο από το δικό σας.
• Η σύμβαση δεσμεύει για χρόνια, οπότε η αποχώρηση πριν τη λήξη έχει όρους.

Κανένα franchise δεν εγγυάται κέρδος. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από το σημείο, τη δουλειά σας και την αγορά. Διαβάστε τη σύμβαση με δικηγόρο και λογιστή πριν υπογράψετε.

Τύποι franchise

Franchise προϊόντος ή διανομής

Ο δικαιοδόχος πουλά τα προϊόντα του δικαιοπάροχου με το σήμα του. Η έμφαση είναι στο προϊόν και λιγότερο στον τρόπο λειτουργίας του καταστήματος.

Franchise επιχειρηματικού μοντέλου

Είναι η πιο ολοκληρωμένη μορφή. Ο δικαιοδόχος παίρνει όλο το πακέτο: σήμα, προϊόντα, διαμόρφωση χώρου, διαδικασίες, εκπαίδευση και προβολή. Έτσι δουλεύουν τα περισσότερα καταστήματα εστίασης και λιανικής.

Master franchise

Ένας επιχειρηματίας παίρνει το δικαίωμα για ολόκληρη χώρα ή μεγάλη περιοχή. Μπορεί να ανοίξει δικά του καταστήματα και να δώσει franchise σε άλλους μέσα στην περιοχή του.

Αν σας απασχολεί κυρίως το ύψος της επένδυσης, δείτε τον οδηγό για franchise με μικρό κεφάλαιο. Για μια γενική εικόνα της αγοράς, διαβάστε για το franchise στην Ελλάδα.

Λεξικό όρων franchise

Πώς δουλεύει στη The Bee Bros

Η The Bee Bros είναι ελληνική εταιρεία με προϊόντα γλυκαμένα με ελληνικό μέλι, χωρίς φοινικέλαιο. Τα προϊόντα παράγονται στη δική μας μονάδα στη Ριτσώνα Ευβοίας. Έτσι το κατάστημα δεν ψάχνει προμηθευτές και η ποιότητα είναι ίδια παντού.

Λειτουργούν δύο εταιρικά καταστήματα, στην Κηφισιά και στη Νέα Σμύρνη. Εκεί γίνεται και η εκπαίδευση, για εσάς και την ομάδα σας, πριν το άνοιγμα.

• Royalty: δεν προβλέπεται συνεχής καταβολή, σύμφωνα με το σημερινό πλαίσιο.
• Entry fee: 10.000 €, μέσα στην επένδυση.
• Εκπαίδευση και πακέτο marketing: 10.000 €, μέσα στην επένδυση.
• Τύποι καταστήματος: Store, Plus και Play, με ενδεικτική επένδυση από 59.000 € χωρίς ΦΠΑ. Το τελικό ποσό ορίζεται μετά τη μελέτη του χώρου.
• Ζώνη: κάθε κατάστημα έχει δική του ζώνη, που ορίζεται στη σύμβαση.
• Χρόνος: από την υπογραφή ως το άνοιγμα μεσολαβούν συνήθως 12 έως 16 εβδομάδες.
• Εμπειρία: δεν χρειάζεται προηγούμενη εμπειρία στην εστίαση.

Η υποστήριξη περιλαμβάνει έγκριση σημείου, μελέτη χώρου, γραπτό εγχειρίδιο, αρχική παραγγελία, υλικό για τα εγκαίνια και κεντρικές καμπάνιες. Κάθε μήνα βλέπετε την εικόνα των πωλήσεών σας σε σύγκριση με το δίκτυο.

Για να δείτε τι σημαίνουν αυτά για εσάς, δοκιμάστε τον προσομοιωτή επένδυσης. Σε ένα λεπτό παίρνετε φάκελο επενδυτή με τρία σενάρια. Αν θέλετε να μιλήσουμε, κλείστε μια γνωριμία 30 λεπτών.

Τα ποσά είναι ενδεικτικά και δεν αποτελούν εγγύηση τζίρου ή κερδοφορίας. Οι όροι ορίζονται στη σύμβαση franchise.